I. Những điểm mới của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2016 - 2031

1. Về thời gian tổ chức bầu cử

Căn cứ tại Điều 2 Nghị quyết 199/2025/QH15: Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 là Chủ nhật, ngày 15 tháng 3 năm 2026 (so với các kỳ trước, cuộc bầu cử năm 2026 được tổ chức sớm hơn khoảng 2 tháng).

Việc thay đổi thời điểm bầu cử kéo theo rút ngắn nhiệm kỳ của Quốc hội, HĐND đương nhiệm, bảo đảm chuyển giao kịp thời và đúng theo lộ trình thể chế hoá các chủ trương mới.

2. Hệ thống pháp luật áp dụng: Lần đầu tiên áp dụng Luật Bầu cử sửa đổi, bổ sung (có hiệu lực từ 01/7/2025) với nhiều quy định mới thay cho Luật Bầu cử năm 2015.

3. Cơ quan tổ chức bầu cử: Theo Luật bầu cử mới năm 2026, cấp xã quyết định khu vực bỏ phiếu và báo cáo UBND tỉnh. Trường hợp cần thiết, UBND tỉnh điều chỉnh việc xác định khu vực bỏ phiếu.

4. Thành phần tổ chức bầu cử: Số lượng thành viên giảm theo hướng điều chỉnh tinh gọn, rõ trách nhiệm theo mô hình chính quyền mới sau sắp xếp.

5. Việc ứng dụng công nghệ thông tin: Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong triển khai cuộc bầu cử được nâng cao, có Trang thông tin điện tử bầu cử, quản lý dữ liệu cử tri điện tử, công khai, minh bạch.

6. Hiệp thương và giới thiệu ứng cử viên: So với nhiệm kỳ 2021 - 2026, quy trình được điều chỉnh rõ ràng, chuẩn hoá, tăng tính minh bạch và trách nhiệm của cơ quan giới thiệu. Luật Bầu cử sửa đổi năm 2025 quy định cụ thể, chi tiết hơn về 3 vòng hiệp thương, nhất là điều kiện đưa vào danh sách giới thiệu và rút khỏi danh sách; tăng trách nhiệm của Ban Thường trực Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc thẩm định hồ sơ, xác minh tiêu chuẩn trước khi đưa vào danh sách.

7. Thời điểm triệu tập kỳ họp đầu tiên của Quốc hội và HĐND: Đối với cuộc bầu cử trước, Quốc hội và HĐND họp phiên đầu tiên trong vòng 60 -70 ngày sau bầu cử. Năm 2026, sau ngày bầu cử, Quốc hội khoá XVI sẽ được triệu tập chậm nhất sau 60 ngày để xem xét công nhận tư cách đại biểu và kiện toàn các chức danh lãnh đạo chủ chốt. HĐND các cấp tổ chức kỳ họp thứ nhất trong thời hạn khoảng 45 ngày, bảo đảm kịp thời kiện toàn bộ máy chính quyền địa phương, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của nhiệm kỳ mới.

8. Mức độ công khai, minh bạch thông tin: Năm 2026, hình thức công khai minh bạch mạnh mẽ qua nền tảng số, công khai danh sách ứng cử, khu vực bỏ phiếu, tiến độ và kết quả ở cấp Quốc gia.

9. Số lượng khu vực bỏ phiếu, tổ bầu cử: Số lượng khu vực bỏ phiếu, tổ bầu cử giảm do sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025.

10. Công tác tuyên truyền: Công tác tuyên truyền về cuộc bầu cử được tổ chức trên các cơ quan báo chí và trên các nền tảng ứng dụng mạng xã hội để cung cấp thông tin đa dạng, tạo sức lan tỏa trong toàn hệ thống chính trị, sự đồng thuận của toàn xã hội.

Như vậy, cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 chú trọng giảm thủ tục, tinh gọn tổ chức; minh bạch, công khai bằng công nghệ số; nhiều nhiệm vụ phân cấp cho cấp xã rõ ràng hơn.

II. Tiến độ triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh

1. Ban hành văn bản chỉ đạo

Căn cứ quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, căn cứ văn bản chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành Trung ương, Tỉnh ủy, UBND tỉnh đã ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo công tác bầu cử ở tỉnh. Trong đó:

- Tỉnh ủy Phú Thọ đã ban hành văn bản về việc lãnh đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; ban hành kế hoạch thực hiện công tác bầu cử Đại biểu Quốc hội khoá XVI và bầu cử đại biểu HĐND các cấp trên địa bàn tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031; ban hành văn bản về thông báo về số lượng, cơ cấu đại biểu Quốc hội tỉnh Phú Thọ khoá XVI…

- UBND tỉnh, Chủ tịch UBND tỉnh ban hành các văn bản về việc thành lập Tổ công tác tiếp công dân phục vụ Đại hội Đảng các cấp, Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031; văn bản về việc rà soát, đề xuất lại danh sách thành viên Ban Chỉ đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 tỉnh Phú Thọ; ban hành các văn bản về việc triển khai các Chỉ thị, Nghị quyết, Thông tư của Quốc hội, Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nội vụ, Tỉnh ủy về lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031…

- Thường trực HĐND tỉnh, Ban Chỉ đạo Bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND tỉnh, Uỷ ban bầu cử tỉnh, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, Ban Tuyên giáo và Dân vận Đảng uỷ UBND tỉnh ban hành các văn bản: Văn bản về việc dự kiến cơ cấu, thành phần, số lượng đại biểu HĐND tỉnh; văn bản dự kiến cơ cấu, thành phần và phân bổ số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND tỉnh; văn bản về việc thành lập Tổ giúp việc Ban Chỉ đạo bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND tỉnh; văn bản về việc triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; văn bản về việc ban hành quy chế làm việc của Uỷ ban bầu cử tỉnh; văn bản về việc tổ chức các hội nghị hiệp thương để lựa chọn, giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội khoá XVI, đại biểu HĐND tỉnh; văn bản về việc đăng ký mẫu con dấu, thu hồi con dấu của các tổ chức phụ trách bầu cử; văn bản về tuyên truyền cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031…

2. Thành lập Ban Chỉ đạo bầu cử

- Để lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 trên địa bàn tỉnh kịp thời, thống nhất, đồng bộ, đúng pháp luật, Tỉnh uỷ Phú Thọ đã ban hành quyết định thành lập Ban Chỉ đạo cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp tỉnh Phú Thọ, nhiệm kỳ 2026 - 2031, gồm 27 thành viên do đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ làm Trưởng ban chỉ đạo bầu cử.

- Đối với cấp xã: 100% các xã đã thành lập Ban chỉ đạo bầu cử cấp xã theo quy định.

3. Thành lập Uỷ ban bầu cử

Căn cứ quy định của Luật bầu cử, UBND các cấp quyết định thành lập Uỷ ban bầu cử cùng cấp theo đúng quy định.

Ngày 12/11/2025, UBND tỉnh Phú Thọ đã ban hành quyết định về việc thành lập Uỷ ban bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031, gồm 37 thành viên; đồng chí Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch HĐND tỉnh làm Chủ tịch Ủy ban bầu cử tỉnh.

UBND cấp xã quyết định thành lập Uỷ ban bầu cử cấp xã theo quy định.

4. Tổ chức hội nghị triển khai công tác bầu cử

4.1. Ngày 21/11/2025, Uỷ ban bầu cử tỉnh đã tổ chức hội nghị triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Hội nghị thông qua dự thảo kế hoạch của Ủy ban bầu cử tỉnh triển khai công tác bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031; dự thảo phân công nhiệm vụ thành viên Ủy ban bầu cử tỉnh; dự thảo quy chế hoạt động của Ủy ban bầu cử tỉnh; dự kiến số lượng, danh sách các đơn vị bầu cử; số lượng đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031 được bầu ở mỗi đơn vị bầu cử.

4.2. Ngày 02/12/2025, Ủy ban bầu cử tỉnh đã tổ chức hội nghị triển khai công tác bầu cử tại tỉnh: Hội nghị được tổ chức trực tuyến tới 148 xã, phường trên toàn tỉnh. Tại Hội nghị, các đại biểu đã được nghe, thảo luận về các văn bản của trung ương, của tỉnh.

5. Số liệu về dân số phục vụ công tác bầu cử

Theo số liệu của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, quy mô dân số của tỉnh Phú Thọ tính đến ngày 31/8/2025 (dân số thường trú) là 3.960.720 người. Đây là cơ sở xác định số lượng đại biểu HĐND tỉnh, đại biểu HĐND cấp xã theo quy định Luật bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và đại biểu HĐND các cấp.

Số lượng đại biểu HĐND tỉnh Phú Thọ: 85 đại biểu.

Dự kiến số lượng đại biểu HĐND cấp xã tỉnh Phú Thọ: 3.052 đại biểu.

6. Kết quả Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất về bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XVI và bầu đại biểu HĐND tỉnh Phú Thọ nhiệm kỳ 2026 - 2031

6.1. Về kết quả Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất đại biểu Quốc hội khoá XVI

Hội nghị đã tiến hành thảo luận và thống nhất kết quả cụ thể như sau:

- Tổng số đại biểu Quốc hội được bầu là 17 đại biểu. Trong đó:

+ Số đại biểu cư trú và làm việc tại địa phương giới thiệu: 09 đại biểu.

+ Số đại biểu do Trung ương giới thiệu: 08 đại biểu.

- Số đại biểu cư trú và làm việc tại Phú Thọ dự kiến được phân bổ như sau:

a. Theo cơ cấu định hướng là 05 đại biểu, trong đó:

+ Lãnh đạo chủ chốt (Bí thư Tỉnh uỷ): 01 đại biểu;

+ Đại biểu chuyên trách (Ưu tiên tái cử): 02 đại biểu;

+ Đại biểu Hội Cựu chiến binh: 01 đại biểu.

+ Đại biểu doanh nghiệp, hiệp hội, nghiệp đoàn về lĩnh vực sản xuất, kinh doanh (có kinh nghiệm hoạt động Quốc hội): 01 đại biểu.

b. Theo cơ cấu hướng dẫn là 04 đại biểu do địa phương giới thiệu ưu tiên lĩnh vực:

+ Giáo dục: 01 đại biểu;

+ Tài chính: 01 đại biểu;

+ Văn hoá nghệ thuật: 01 đại biểu;

+ Nội chính: 01 đại biểu

- Phụ nữ giới thiệu ứng cử: 11 người;

- Đại biểu ngoài đảng: 01 người;

- Đại biểu trẻ tuổi dưới 40 tuổi: 02 người.

- Dự kiến phân bổ của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội về cơ cấu, thành phần, số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở địa phương và dự kiến số lượng đại biểu giới thiệu ứng cử do Uỷ ban MTTQ tỉnh đề nghị, tổng số là: 34 người.

6.2. Về kết quả sau Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031

Hội nghị đã nhất trí những nội dung sau:

- Tổng số đại biểu HĐND tỉnh, nhiệm kỳ 2026 - 2031 được bầu là 85 người, gồm:

+ Về cơ cấu thành phần: Số lượng đại biểu ở cơ quan tỉnh là 52 người; số đại biểu ở đơn vị hành chính cấp xã: 30 người; số đại biểu thuộc thành phần khác: 03 người.

+ Về cơ cấu kết hợp: Đại biểu tái cử: 44 đại biểu; đại biểu là nữ: 25 đại biểu; đại biểu là người dân tộc thiểu số: phấn đấu đạt khoảng 20%; đại biểu trẻ tuổi: 09 đại biểu; đại biểu là người ngoài đảng: 02 đại biểu.

- Số lượng người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh, nhiệm kỳ 2026 - 2031 dự kiến 164 người./.

(Theo Văn bản số: 2857/SVHTT&DL-QLBCXB ngày 22 /12/2025  của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch)